6 marca 2026 roku uczniowie naszej szkoły z Klubu Historycznego im. Armii Krajowej uczestniczyli w uroczystości upamiętniające 82. rocznicę śmierci Stefanii Lemler. Spotkanie miało miejsce w lesie nad rzeką Sztołą, w ruinach młynu i tartaku leśnego, gdzie została zamordowana 9 marca 1944 r. pani Stefania przez żandarmów niemieckich za ukrywanie Żydów.
Stefania i Jakub Lemlerowie przenieśli się w latach 30. XX wieku do Przymiarek z Krakowa. Wybudowali młyn oraz tartak. W trakcie wojny działania gospodarstwa zostały ograniczone przez Niemców, a Jakub Lemler musiał się ukryć w Krakowie. Na gospodarstwie zostali Stefania, synowie Józef i Marian oraz córka Barbara. Aby wspomóc rodzinę finansowo, najstarszy syn Józef rozpoczął pracę w Jaworznie. W tym czasie Stefania przyjęła pod swój dach Żydów. Ukryli się w przygotowanych do tego celu pomieszczeniach. Prawdopodobnie było to małżeństwo z małą dziewczynką.
9 marca 1944 r. żandarmeria niemiecka otoczyła gospodarstwo Lemlerów. Niemcy znaleźli ukrywających się Żydów. Stefania została zastrzelona przez Niemców, na oczach jej dzieci. Mariana i Basię umieszczono na posterunku żandarmerii w Bukownie. Żydów prawdopodobnie wywieziono do Auschwitz. Po kilku dniach dzieci Stefanii wykupił z rąk żandarmów mieszkaniec Bukowna Jan Starczynowski, który zaopiekował się nimi do końca wojny. Najstarszy z trójki Józef, będący podczas obławy w Jaworznie, również został aresztowany. Najpierw trafił do więzienia w Mysłowicach, następnie do KL Auschwitz, a w lipcu 1944 r. do KL Buchenwald, gdzie doczekał wyzwolenia przez wojska amerykańskie.
Rocznicowe uroczystości, zorganizowane przez Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej Koło Sławków, Miasto i Gminę Bukowno oraz Nadleśnictwo Chrzanów rozpoczęły się od mszy świętej w intencji ofiar niemieckiej zbrodni. Nadleśnictwo ufundowało tablicę informacyjną, przybliżającą tragiczną historię młyna i rodziny Lemlerów. Odsłonili ją przedstawiciele rodziny Stefanii oraz burmistrz Bukowna. W uroczystościach wziął udział również naczelnik Oddziałowego Biura Edukacji Narodowej IPN w Krakowie pan Michał Masłowski, który w swoim wystąpieniu mówił o Polakach ratujących Żydów podczas II wojny światowej.
Dla wszystkich uczestników tego wydarzenia, była to żywa lekcja historii i pamięć o poległych i zamordowanych w czasie II wojny światowej.
Opiekunowie;
Wioletta Mistela
Sylwia Kluczewska
